Wereldbodemdag is het perfecte moment om stil te staan bij de basis van onze voeding: de bodem. Maar hoe breng je dat thema tot leven voor jongeren? Daarvoor trekken we naar ’t Goed ter Heule, een bioboerderij die haar deuren openstelt voor klassen van alle leeftijden. Als bezoekboerderij speelt ze een belangrijke rol in landbouweducatie: kinderen en jongeren leren er letterlijk met hun handen in de aarde wat bodem en landbouw betekenen. We spraken erover met Justine, die de boerderij samen met haar man Wieland uitbaat.
Zorg en verwondering
“Bodem is de motor van je bedrijf,” vertelt Justine ons wanneer we het onderwerp aansnijden. “Je kiest een grond, en dat is de motor van je carrière. Als je die niet werkbaar kan houden, dan moet je misschien andere gewassen gaan telen.” Het fundament waarop alles groeit, is dus cruciaal – en tegelijk complex en intrigerend.
Want een gezonde bodem vraagt om aandacht en zorg. Bodembedekking, bemesting en het stimuleren van bodemleven zijn manieren om de grond vruchtbaar te houden. Juist in de winter, wanneer regen en kou de bodem extra kwetsbaar maken, is het belangrijk dat de grond niet braak ligt. “We bedekken onze bodem zoveel mogelijk, dat is de basis. Anders spoelen voedingsstoffen weg en dat is niet goed voor milieu of gewassen.” Het werken met groenbemesters en mengsels zorgt voor variatie in wortels en bodemleven, en maakt het systeem sterker.
Die zorg gaat hand in hand met verwondering. “Bodem is zodanig complex, je mag er nog zoveel op bestuderen, het blijft iets zot. Je kan dat niet voorspellen. Het is heel intrigerend.” Het is precies die fascinatie die Justine ook wil meegeven aan de vele klassen die de boerderij bezoeken.
Leren met handen in de aarde
Tijdens een klasbezoek wordt bodem tastbaar. Kleuters stampen regenwormen uit de grond en ontdekken dat er leven zit onder hun voeten. Oudere leerlingen krijgen uitleg over bodemlagen, waterdoorlaatbaarheid en het belang van humus voor planten. “We proberen in hun leefwereld te kruipen. Vaak zeggen ze ‘bah, mijn schoenen zijn vuil’ of ‘mest stinkt’. Maar dat is net de basis van onze groenten. En wie eet er nu niet graag aardbeien? Die bodem hebben we daarvoor nodig.”
Zo leren jongeren dat aarde niet vies is, maar levensnoodzakelijk. Het gaat om bewustwording: de oorsprong van voeding leren kennen en beseffen dat landbouw en bodem o zo cruciaal zijn. “Niet iedereen zal alles onthouden, maar het belangrijkste is dat ze de oorsprong van onze voeding leren kennen. Ze hoeven er niet helemaal in op te gaan, zolang ze maar begrijpen dat bodem niets is om vies van te zijn.”
Van vuile schoenen naar motivatie
Een rondleiding op de boerderij maakt vaak heel wat indruk. Leerlingen voelen de aarde aan hun vingers en vergeten soms dat hun schoenen vuil zijn. Soms leidt dat zelfs tot meer: een vakantiejob, of gewoon een blijvende interesse in landbouw. “We hebben al iemand aangeworven die tijdens een rondleiding zélf vroeg om een vakantiejob. Dat toont hoeveel motivatie er kan ontstaan door één bezoek.”
‘t Goed ter Heule is op die manier een brug tussen landbouw en samenleving. Jongeren zien waar hun voeding vandaan komt en ervaren dat landbouw divers, tastbaar en boeiend is. Het contact met de grond en het werk op het veld verandert hun blik: van ‘vuil’ naar ‘waardevol’. En misschien is dat wel de mooiste manier om respect voor landbouw te laten groeien: door het te voelen en te beleven.
Zelf een boerderijbezoek plannen met je klas? Ontdek dan hier het volledige aanbod.
